Tìm hiểu về tà áo tứ thân – văn hóa của phụ nữ Kinh Bắc xưa

Nhắc đến vẻ đẹp của phụ nữ kinh Bắc ngày xưa, chắc chắn không thể thiếu tà áo tứ thân để tạo nên vẻ đẹp cho họ. Trang phục này đã gắn liền với phụ nữ thời ấy, tạo nên một vẻ đẹp dịu dàng, đặc trưng của phụ nữ nơi đây. Tuy nhiên, với sự hòa nhập với hiện đại, cùng với lối sống cho phù hợp với nhu cầu làm việc, đi lại thời đại mới. Chiếc áo này đã không còn được sử dụng trong đời sống hàng ngày, mà nó chỉ còn xuất hiện trong những dịp lễ hội hay trong câu hát. Sau đây, wlkrco.com sẽ cung cấp thêm thông tin gợi nhớ về trang phục này nhé.

Tà áo tứ thân – gợi nhớ một thời phụ nữ kinh Bắc

Những tà áo tứ thân, cùng dải yếm đào ,chiếc nón quai thao. Và đôi guốc mộc của phụ nữ kinh Bắc khi xưa giờ chỉ còn phảng phất trong hoài niệm… Hình ảnh những cô gái với chiếc áo tứ thân. Ở những vùng nông thôn Bắc Bộ từ lâu đã đi vào thơ ca. Và trở thành biểu tượng cao đẹp của người con gái Việt Nam thời xưa. Điển hình như trong bài Chùa Hương của thi sỹ Nguyễn Nhược Pháp. Hình ảnh cô gái trong chiếc áo truyền thống được khắc họa khá sinh động:

“Khăn nhỏ, đuôi gà cao

Em đeo dải yếm đào

Quần lĩnh, áo the mới

Tay cầm nón quai thao”

Tà áo tứ thân - gợi nhớ một thời phụ nữ kinh Bắc
Tà áo tứ thân – gợi nhớ một thời phụ nữ kinh Bắc

Tà áo tứ thân và phụ kiện đi cùng

Chiếc áo tứ thân được cấu tạo bởi phần lưng áo gồm hai mảnh vải cùng gam màu ghép lại với nhau. Phía trước có hai thân tách rời ra và được buộc lại với nhau, thả trước bụng. Để tạo sự mềm mại và uyển chuyển khi mặc. Phía trên phần ngực không gài hết mà để lộ chiếc yếm thắm ẩn ở bên trong. Áo tứ thân dài gần chấm gót. Thường đi kèm với chiếc quần lĩnh đen và thắt lưng lụa màu. Đi cùng với chiếc áo tứ thân là cái khăn vuông mỏ quạ. Ngoài ra còn có chiếc nón quai thao. Được dùng như phụ kiện diện cùng với bộ trang phục.

Tà áo tứ thân và phụ kiện đi cùng
Tà áo tứ thân và phụ kiện đi cùng

Những chiếc áo tứ thân như này thường có màu sắc tự nhiên. Do được các bà, các mẹ khi đó sử dụng củ nâu, lá bàng giã nhỏ. Hay bùn dẻo dưới ao để làm màu nhuộm. Tất cả những điều đó đã tạo ra bộ trang phục đơn giản, tế nhị và kín đáo. Mang đậm sắc thái Á Đông.

Lịch sử ra đời

Theo truyền thuyết kể lại, trong cuộc khởi nghĩa đánh đuổi quân Hán xâm lược. Hai Bà Trưng đã mặc một chiếc áo dài có 2 tà giáp vàng. Do tôn kính 2 Bà nên phụ nữ Việt tránh mặc áo dài 2 tà mà thay bằng áo tứ thân. Một cách lý giải khác là do kỹ thuật dệt ngày xưa còn khá thô sơ. Chỉ dệt ra loại vải có khổ hẹp (khoảng 40 cm). Nên muốn may thành một chiếc áo phải ghép 4 mảnh lại với nhau.

Áo tứ thân thường được mặc bởi các liền chị
Áo tứ thân thường được mặc bởi các liền chị

Hay áo dài giao lãnh (kiểu sơ khai của chiếc áo dài Việt Nam) trước kia. Khi mặc thường để hai thân trước giao nhau chứ chứ không buộc lại. Để thuận tiện cho công việc đồng áng, buôn bán … Chiếc áo dài giao lãnh dần biến thành chiếc áo tứ thân. Hình ảnh áo tứ thân, nón quai thao và khăn mỏ quạ được giữ cho đến tận bây giờ ở những liền chị quan họ vùng Kinh Bắc.

Áo tứ thân đã đi vào hoài niệm

Ngày nay chúng ta khó có thể tìm được hình ảnh người con gái diện bộ trang phục đặc biệt này, có chăng chỉ là những hình ảnh được dựng lại trên sân khấu hay phim ảnh. Cụ Mai (68 tuổi, làng Mông Phụ, xã Đường Lâm, Hà Nội) chia sẻ với PV : “Trước kia chúng tôi đều mặc chiếc áo tứ thân hàng ngày, nhưng nó nhìn đơn giản lắm, không có được sặc sỡ và màu mè như những chiếc áo các anh chị thường thấy trên tivi đâu. Hồi đó nhà tôi nghèo lắm, 4 chị em tôi được bố mẹ may cho mấy bộ mà cứ chung nhau mặc đi mặc lại đến bạc cả màu, sờn cả chỉ…”

Khi được hỏi tại sao bà không giữ thói quen mặc trang phục truyền thống đó nữa, bà Mai cười nói: “Thời đại thay đổi rồi, giờ chẳng ai mặc như thế nữa đâu, mấy bà già như chúng tôi cũng chuyển sang mặc quần áo cho tiện với phù hợp với xã hội thôi chị ạ!”. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử cùng với sự giao thoa giữa các nền văn hóa trong quá trình hội nhập, khiến cho văn hóa “mặc” của phụ nữ Việt cũng có nhiều sự thay đổi để phù hợp với sự phát triển của xã hội.

Lời kết

Bởi vậy, những tà áo tứ thân, những dải yếm đào hay những chiếc nón quai thao với đôi guốc mộc chỉ còn phẳng phất trong hoài niệm… Tuy nhiên, không phải những bộ trang phục mang dấu ấn của một phần lịch sử đã hoàn toàn biến mất. Ở nhiều ngôi làng cổ hiện nay vẫn còn một số người cao tuổi còn lưu giữ những chiếc áo tứ thân được làm thủ công thời đó.

Đây là những minh chứng sống cần được bảo tồn để thế hệ sau này có một cái nhìn toàn diện về làng quê, cũng như hình ảnh những người phụ nữ tần tảo của làng quê Việt Nam xưa.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *